Merhaba değerli arkadaşlar,
Öncelikli olarak dünyanın genel gidişatı hakkında görüşlerimi paylaşıyor olacağım. Şunu söylemeliyim ki belki de bu yazı biraz içinizi karartacak fakat medyadan bağımsız olarak, perde arkasında dönen bu gerçekleri bilmekte ve hazırlıklı olmakta büyük fayda var.
Dünyada şu anda birçok bölgesel ve ülkesel düzeyde savaşlar devam etmekte. Biz ana akım medyadan sadece 1-2 tanesini duysak da aslında arka planda cereyan eden savaşlar ve çatışmalar medyaya yansıyandan çok daha fazla. Listeden yeni çıkarılan Suriye ve Irak kısmını saymıyorum bile; zira orada yıllardır süren yıkım artık o kadar kanıksandı ki, uluslararası toplum oradaki statükoyu adeta 'yeni normal' kabul etti.
Aslında dünyada "savaş zamanları" olmaz, sadece fırtınalar arasında verilen kısa "barış zamanları" olur. Çünkü insanoğlu doğası gereği hep daha fazlasını, daha fazla kaynağı, toprağı ve gücü talep etmeye meyilli bir varlık olduğu için savaşlar kaçınılmazdır; sadece arada güç dengelerinin yeniden kurulduğu barış dönemleri yaşanır. Ayrıca günümüz çatışma doktrinleri artık sadece cephe hattındaki sıcak çatışmalardan ibaret değil. Dünya genelinde gıda hatlarının ablukaya alındığı, enerji hatlarının sabotaj tehdidi altında tutulduğu, siber saldırılarla finansal sistemlerin ve kritik altyapıların felç edildiği hibrit bir savaş çağının tam merkezindeyiz.
Aşağıdaki listeden göreceğiniz üzere dünyanın birçok yerinde düzenli ve şiddetli çatışmalar durmaksızın devam ediyor:
Şimdi ise sessizce dünya daha büyük, çok daha yıkıcı bir savaşa hazırlanıyor. Asıl sorulması gereken soru şu: Bu savaş gene şimdikiler gibi bölgesel ülkelerin enerjilerinin sönümlenmesi ile ve yıpratma savaşları ile mi sınırlı kalacak, yoksa bir bölgede çıkacak kıvılcımla topyekûn bir küresel savaşla mı sonuçlanacak? Bunu şimdiden kesin olarak tahmin etmek çok zor ama devam eden bu devasa silahlanma yarışı tahminimce bölgesel sınırları oldukça aşabilir.
Sadece bizim devletimiz dün savunma harcamalarını %229 oranında artırma kararı aldı. Ayrıca ekonomik olarak ciddi bir darboğazda olmamıza rağmen Merkez Bankası seviyesinde ve ulusal ölçekte altın alımlarımız aralıksız devam ediyor. Dünya genelinde fiat (itibari) para birimlerinin güvenilirliğini yitirdiği bir dönemde altın alımlarının rekor kırması, devletlerin en kötü senaryoya karşı finansal kalkan oluşturma çabasıdır. Ayrıca geçen gün medyaya yansıyan gelişmelerden gördüğümüze göre yeraltı sığınak yapımlarına da resmi olarak başlamış durumda. Bunun yanı sıra stratejik tahıl stokları, tıbbi malzeme yedeklemeleri ve kritik altyapı koruma protokolleri gibi arka plan hamleleri de hız kazanmış vaziyette. Bunlar sıradan gelişmeler değildir; bunlar yaklaşan büyük süreçler öncesinde yapılan somut, stratejik hazırlıklardır. Umarım olmasın, fakat tarih tekerrürden ibaret ise her zaman bu silahlanma boyutu bu hızla artmaya başladığında sonuç maalesef hep kaçınılmaz bir savaş olmuştur.
Alttaki tablodan şu anki durumla alakalı açık kaynaklara yansıyan askeri bütçe verilerini görebilirsiniz ki unutmamak gerekir ki açık kaynaklar her zaman gerçek askeri harcama değerlerinin çok altındadır:
Bunun dışında ayrıca dünya teknolojik olarak tarihin en büyük devriminin eşiğinde bulunuyor. Yapay zekânın baş döndürücü gelişimi ve onunla birlikte yapay zekâ destekli otonom robotlar ve makinaların sanayiden hizmet sektörüne yayılmasıyla birlikte, daha önce de yazdığım gibi insana ve insan gücüne olan ihtiyaç giderek azalacaktır.
Basit bir örnek verelim: Haberlerde muhakkak görmüşsünüzdür, ABD’de şu anda otonom (sürücüsüz) taksiler sokaklarda çok yaygın. Bir de Tesla'nın sürücüsüz, direksiyonsuz yeni araçları devreye alındı. Çevremde birçok kişi "ABD'ye gidip en kötü Uber yaparım, hayatımı kurtarırım" diyordu; fakat 3 sene sonra böyle bir meslek orada muhtemelen tamamen ortadan kalkmış olacak. Şu anda resmi verilere göre Abd’de 10 milyon insan aktif olarak Uber ve benzeri platformlarda çalışıyor. 3-5 sene sonra bu devasa kitle tamamen işsiz kalıp yeni iş bulmak zorunda kalacak belki de.
İşin bir de sanayi, lojistik ve hizmet boyutu var. Birçok sektörde bu otonomi ve humanoid (insansı) robot gelişmeleri hızla gerçekleşirken düşünsenize ne kadar çok insan boşa çıkacak, üretim süreçlerinden dışlanacak! Üstelik bu dönüşüm sadece kas gücünü değil; yazılım, analiz, hukuk, finans ve muhasebe gibi zihinsel emek gerektiren beyaz yaka meslek gruplarını da hızla ikame ediyor.
Devletlerin ortaya çıkacak bu devasa istihdam açığını insanlara doğrudan, koşulsuz "evrensel temel gelir" (bedava para) vererek kapatması gerekecek. Peki bu paralar basılıp insanlara verilmediğinde, geliri tamamen kesilen yüz milyonlarca insan nasıl ayakta kalacak? Evde ailesinin en temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayan insanların psikolojisi nasıl bozulacak ve bu durum sokaklarda ne tür toplumsal patlamalara, yağmalara ve kaoslara dönüşecek? Çalışma olgusunun ortadan kalktığı bir toplumda bireyin kimlik araması, kitlesel depresyon ve bunun sonucunda asayişin bozulması devletleri çok sert otoriter tedbirler ve sıkıyönetim benzeri dijital denetim mekanizmaları almaya zorlayacaktır.
Tabii teknoloji birçok yenilik ve kolaylık da getirecek; belki de bir süre sonunda klasik anlamda paranın da hiçbir değeri kalmayacak. Ama o sürece, yani "yeni dünya düzenine" geçerken var olan borç yüküyle tıkanmış sistemi tamamen resetleyip yeniden bir düzen oturtmak için küresel ölçekte çok güçlü bir gerekçe gerekmekte. Bilinçli yaratılacak bir finansal çöküş, siber kesintiler veya kontrolsüz çatışmalar bu sistemi sıfırlamanın kılıfı olabilir. Yakın gelecekte fiziksel paranın tamamen tedavülden kalktığı, devlet kontrolündeki Programlanabilir Dijital Merkez Bankası Paraları (CBDC) ve sosyal kredi skorlarıyla bireylerin harcama özgürlüklerinin sınırlandığı bir düzene doğru sevk ediliyoruz. Maalesef insanoğlu geçmişten bu yana bu tarz radikal sistem değişikliklerini hep büyük krizlerle ve savaşlarla oturtmuştur.
Biliyorum anlatılanlar biraz can sıkıcı. Her ne kadar bu büyük sancının sonrasının insanlık için daha güzel ve verimli olacağını düşünsem de, geçiş sürecinde belki bizlerin belki de başkalarının bu süreçten canlarının yanacak olması maalesef çok üzücü.
Şimdiden bir tahminde bulunayım: Önümüzdeki 10 yılda mevcut yapısı bozulacak, iç karışıklıklarla sarsılacak veya parçalanıp bölünecek devletler arasında İngiltere, Rusya, İran, Yunanistan, Hindistan ve Fransa en güçlü adaylar olacak. İngiltere ve Fransa'da kontrolsüz göç ve ekonomik çöküşün tetiklediği iç sosyal bölünmeler, Rusya ve İran'da rejim/sınır yıpranmaları, Hindistan ve Yunanistan'da ise bölgesel çatışma dinamikleri bu süreci hızlandıracaktır.
Kısaca önümüzdeki 10 yıl ömrümüz olursa çok kritik, tarihi süreçlerden geçeceğiz. Bu süreçler sonunda bugün haritada var olan birçok devlet bölünmüş, birçok siyasi ve ekonomik yapı kökten değişmiş, hatta günlük yaşam tarzlarımız ve alışkanlıklarımız tamamen başkalaşmış olacak. Her 10 yılda muhakkak insanların yaşam tarzı ve alışkanlıkları değişir; fakat bu seferki değişim biraz fazla sancılı, sert ve uç olacak diye düşünüyorum.
Bu sürecin sonunda her şeyin eskisinden çok daha iyi olacağını ümit ediyorum. Tabi kime göre, neye göre değişir; fakat önemli olan bu yaklaşan fırtınalı sürece finansal, zihinsel ve fiziksel olarak en iyi şekilde hazırlanıp gerisini artık yaşayıp görmektir.
Kriptolarınıza sahip çıkın bu döngüden sonra her şeyin kripto alanında da değişeceğine inanıyorum o sebeple bu döngüde kazandıklarınızı tekrar sistemde yok etmeyip reel yatırımlara ayırmak oldukça kritik olacaktır. Bu hafta biraz olumsuz konuştuk ama bazılarının düşündükleri gerçekleşmese bile en kötüye hazırlaması iyidir diye düşünüyorum ☺
Hepinize önce sağlık, ardından bol kazançlı bir hafta diliyorum.