Merkez bankaları faiz kararı açıkladığında genellikle gözler ABD Merkez Bankası'na çevrilir. Ama son yıllarda yatırımcıların dikkatle takip ettiği başka bir kurum daha var: Japonya Merkez Bankası (BOJ).
İlk bakışta Japonya'nın aldığı bir kararın BTC yi, Amerikan borsalarını veya gelişmekte olan ülkeleri neden etkilediğini anlamak zor olabilir. Hatta geçtiğimiz yıllarda kripto tarafında hiçbir şeyin umurumuzda olmadığını düşünürsek anlamsız bile gelebilir. Ama bildiğiniz gibi ETF lerin onaylanma süreçlerinde de sonrasında da çok fazla tekrarladık kriptonun ve geleneksel finansın çarkların artık anı sistem içinde döndüğünden. Yani küresel finans sistemi zaten düşündüğümüzden çok daha bağlantılı çalışıyordu biz bu bütünün bir parçası olduk.
Bu ilişkiyi anlamak için önce Japonya'nın finans dünyasındaki özel rolüne bakmak gerekiyor. Uzun yıllar boyunca Japonya'da faizler sıfıra yakın hatta zaman zaman negatif seviyelerdeydi. Bunu günlük hayattan basit bir örnekle düşünelim:
Bir bankanın size neredeyse bedava kredi verdiğini hayal edin. Bu parayı alıp daha yüksek getiri sağlayan başka yatırımlarda değerlendirmek isteyebilirsiniz. İşte küresel yatırımcılar yıllarca tam olarak bunu yaptı.
Japon Yeni üzerinden çok düşük maliyetle borçlandılar ve bu parayı:
- Amerikan hisselerine,
- Teknoloji şirketlerine,
- Altına,
- Gelişmekte olan ülke piyasalarına,
- Bitcoin ve kripto paralara
yatırdılar.
Bu sistem yıllarca çalıştı ve küresel piyasalara devasa miktarda likidite sağladı.
Peki ‘’Havuzdan Su Çekilirse Ne Olur?’’
Küresel piyasaları büyük bir yüzme havuzu gibi düşünebiliriz. Japonya yıllardır bu havuzu sürekli suyla dolduran musluklardan biri oldu. Faizler düşük kaldığı sürece sisteme para akmaya devam etti. Ancak Japonya faiz artırmaya başladığında musluk biraz kısılıyor. Hatta bazı yatırımcılar daha önce aldıkları riskleri azaltıp paralarını geri çekmeye başlıyor.
Sonuç olarak havuzdaki su seviyesi düşüyor ve likiditenin azalması genellikle riskli varlıkları olumsuz etkiliyor e Bitcoin'in de son yıllarda bu riskli varlık grubunun önemli bir parçası haline geldiğini görüyoruz.
Geçmişten bir örnekleme yapalım:
Japonya Merkez Bankası’nın Temmuz 2024’te faiz artırmasının ardından yatırımcılar yıllardır taşıdıkları Yen bazlı pozisyonları kapatmaya başladı. Bunun sonucunda sadece birkaç gün içinde Bitcoin yaklaşık %23 değer kaybederek 64.000 dolar seviyelerinden 49.000 dolar bölgesine kadar geriledi. Aynı süreçte Japonya’nın Nikkei endeksi ve ABD teknoloji hisseleri de sert satışlarla karşılaştı. Bu olay, Japonya’nın para politikasının artık yalnızca döviz piyasalarını değil, Bitcoin dahil tüm riskli varlıkları etkileyebildiğini gösteren en net örneklerden biri olarak hafızalara kazındı.
Bitcoin'in ilk yıllarında fiyat hareketleri daha çok kendi ekosistemindeki gelişmelerle şekilleniyordu.
Bugün ise tablo oldukça farklı.
Artık piyasada neler bulunuyor,
- ETF'ler,
- Büyük fonlar,
- Bankalar,
- Kurumsal yatırımcılar
Kripto yatırımcısı artık sadece kripto yatırımı yapıp al hodl et diyen kitle değil, bu yeni oyuncular aynı zamanda hatta büyük oranda hisse senetleri, tahviller, emtialar ve döviz piyasalarında da aktifler dolayısıyla küresel para akışında yaşanan bir değişim Bitcoin'i de etkiliyor.
Aslında son birkaç yılda Bitcoin'in en güçlü yükseliş dönemlerinin büyük bölümü, küresel likiditenin arttığı dönemlere denk geldi. Japonya'nın piyasalar üzerindeki etkisini anlamak için geçtiğimiz yıllardan bir örnek vermek yeterli.
2024 yılında Japonya Merkez Bankası'nın para politikasını sıkılaştırabileceğine yönelik beklentiler güçlenince yatırımcılar yıllardır taşıdıkları bazı pozisyonları kapatmaya başladı.
Bunun sonucunda:
- Japon Yeni hızla değer kazandı,
- Küresel piyasalarda satışlar görüldü,
- Bitcoin kısa sürede sert dalgalanmalar yaşadı,
- Teknoloji hisseleri baskı altında kaldı.
Bu hareketlerin temel nedeni Japonya ekonomisindeki bir sorun değildi. Asıl sebep, yıllardır kullanılan ucuz finansman modelinin değişmeye başlamasıydı.
Peki Faiz Artırmak Her Zaman Kötü mü? Aslında hayır.
Burada önemli olan faiz artırımı değil, artırımın hızı ve piyasanın buna ne kadar hazırlıklı olduğu. Bir araba kullanırken gaz pedalını yavaşça bırakmakla aniden frene basmak arasında büyük fark vardır.
Merkez bankaları için de durum benzerdir.
Piyasalar önceden beklenen ve yavaş ilerleyen değişimlere genellikle daha rahat uyum sağlar ama konu beklenmedik ve sert hamleler olunca olayın şekli değişir ve volatilite artabilir.
Bu nedenle yatırımcılar sadece faiz kararına değil, karar sonrasında yapılan açıklamalara da dikkat eder.
Peki Bugün Piyasalar Ne Bekliyor?
Günümüzde yatırımcıların asıl merak ettiği konu Japonya'nın faiz artırıp artırmayacağından çok, bunu ne kadar hızlı yapacağı. Çünkü dünya ekonomisi son yıllarda yüksek faizlere alışmaya çalışırken Japonya uzun süre bu sürecin dışında kaldı.
Şimdi ise herkes aynı soruyu soruyor:
"Japonya da diğer merkez bankalarının izinden giderse küresel likidite nasıl etkilenir?"
Bu sorunun cevabı yalnızca Japon Yeni için değil, Bitcoin'den Nasdaq'a kadar birçok piyasa için önemli.
Kısaca özetlemek gerekirse,
Japonya'nın faiz kararı ilk bakışta kripto yatırımcılarıyla ilgisiz gibi görünebilir.
Ancak küresel finans sistemi görünmez bağlarla birbirine bağlı çalışıyor.
Yıllardır dünyanın en ucuz finansman kaynaklarından biri olan Japonya, küresel piyasalara büyük miktarda likidite sağladı.
Bu nedenle Japonya'dan gelen her yeni sinyal yalnızca Tokyo'da değil; New York'ta, Londra'da ve kripto piyasalarında da yakından takip ediliyor.
Çünkü artık Bitcoin in yönünü belirleyen şey yalnızca kripto dünyasında yaşananlar değil, küresel ekonominin tüm dinamikleri...