Eylül ayında bu köşede, New York Borsası’nın bir yıldır Avalanche teknolojisini test ettiğini yazmıştım. O yazıda bir ayrımın altını özellikle çizmiştim: NYSE henüz Avalanche’ı seçmiş değildi, ortada ciddi bir değerlendirme vardı ama bir karar yoktu.
Bugün o cümleyi güncelleme zamanı geldi.
Ava Labs, NYSE’ye bağlı olarak planlanan tokenize menkul kıymet platformunda takas ve mutabakatın Avalanche altyapısı üzerinde yapılacağını resmi olarak duyurdu. Açıklamada NYSE Dijital İhraç Başkanı Dennis Lee’nin de destekleyici bir yorumu yer alıyor.
İlk bakışta teknik bir haber gibi görünebilir. Ama bence bu, kripto dünyasında son yılların en önemli gelişmelerinden biri. Nedenini anlatayım.
Takas: Borsanın görünmeyen kalbi
Bir borsada hepimizin gördüğü kısım alım satım ekranıdır. Fiyatlar yanıp söner, emirler girilir, işlemler gerçekleşir. Ama asıl kritik iş, ekranın arkasında olur: paranın ve hissenin gerçekten el değiştirdiği takas ve mutabakat katmanı.
Bugün ABD’de bir hisse aldığınızda, işlemin takası bir iş günü sürüyor. Hafta sonu ise sistem durur. Hedeflenen yeni modelde bu süreç zincir üzerinde, haftanın her günü ve çok daha hızlı işleyecek.
Platform farklı zincirlerde listelenen hisseleri de destekleyecek. Ama işlemlerin kaydedildiği ve mutabakatının yapıldığı temel altyapı olarak Avalanche seçildi. Yani Avalanche burada vitrinde değil, sistemin kalbinde.
Tek bir haber değil, bir yön
Bu gelişmeyi tek başına okumak eksik olur. Son birkaç aya bakalım.
Birleşik Arap Emirlikleri, 12 milyon kişinin kullandığı ulusal dijital kimlik sisteminin belge kasasını Avalanche teknolojisine taşıyacağını açıkladı. Goldman Sachs, yaklaşık 100 milyar dolarlık hazine fonunu Avalanche tabanlı kurumsal bir ağ üzerinden erişime açtı. Bu yaz Dünya Kupası’nda FIFA, bilet sisteminin bir bölümünü Avalanche üzerinde kurduğu kendi zincirinde çalıştırdı. Hindistan’da milyonlarca çiftçiye kredi sağlayan 2 milyar dolarlık tahıl stoğu zincire taşınmaya başladı. Ve 1 Kasım’dan itibaren Japonya’ya gelen turistler vergi iadelerini yen bazlı bir stablecoin ile Avalanche üzerinden alabiliyor.
Bunlar tek tek bakıldığında birer haber. Yan yana koyduğunuzda ise bir yön: Bir ülkenin kimlik sistemi, dünyanın en büyük yatırım bankalarından biri, dünyanın en büyük spor organizasyonu ve şimdi de dünyanın en büyük borsasıyla bağlantılı bir platform. Bu kurumlar bir teknolojiye güvenmeden önce yüz kere ölçer, tartar. Ve hepsinin masasında aynı isim var.
Fiyat tarafında da gerçekçi olmak lazım. AVAX, 2021'deki zirvesinin hâlâ çok altında. Yapılan işlerin fiyata yansımaması, yatırımcıların en çok sorduğu soru. Bunun cevabı tek cümlelik değil: Kurumsal kullanımın büyük kısmı stablecoin’lerle yapılıyor, token arzı ve piyasa koşulları da ayrı birer etken. Kurumsal kabulün token değerine dönüşmesi zaman alıyor ve bunun garantisi yok.
Ama şunu da görmek lazım: Yıllardır “kurumlar gelecek” dendi. Kurumlar geliyor ve gelirken en kritik işi, takası emanet edecekleri altyapıyı seçiyorlar.
Piyasada gördüğümüz fiyat hareketleri, gürültü, günlük heyecan çoğu zaman bir perdenin önünde oynanan oyun. Asıl hikâye perdenin arkasında yazılır ve onu görmek için önce kendi beynimizi nötrlememiz gerekir.
Bugün perdenin arkasında yazılan hikâye şu: Dünyanın en büyük finans kurumları, yarının piyasalarını hangi altyapı üzerine kuracaklarına karar veriyor. Grafiğe bakan bunu göremez. Altyapıya bakan ise yönü çoktan görmüştür.
Fiyat bir gün gelir ya da gelmez, bunu kimse bilemez. Ama bugün New York Borsası’nın takas katmanında yazılan satır, bu sektörün nereye gittiğini fiyattan çok daha net anlatıyor.